You are currently browsing the category archive for the ‘Λεμεσός’ category.

Στους πρώτους διεθνείς Ολυμπιακούς Αγώνες, που διοργανώθηκαν στην Αθήνα την εβδομάδα 25–31 Μαρτίου 1896, ανάμεσα στους νικήτές των αγωνισμάτων περιλαμβανόταν και ο κυπριακής καταγωγής αξιωματικός του πυροβολικού Ιωάννης Χ. Φραγκούδης (1863-1916) ―ο πατέρας του Χαράλαμπος Φραγκούδης, της μεγάλης λεμεσιανής οικογένειας Φραγκούδη, είχε υπηρετήσει στην προξενική υπηρεσία της Ελλάδας.

Ο Ιωάννης Χ. Φραγκούδης, στις 30 Μαρτίου, έκτη μέρα των αγώνων, αναδείχθηκε πρώτος νικητής «εις τον δια πιστολίου αγώνα από 25 μέτρων» και με τη νίκη του έγινε ο πρώτος κύπριος ολυμπιονίκης των νεότερων χρόνων. Ο Ι. Χ. Φραγκούδης είχε λαμπρή σταδιοδρομία στον ελληνικό στρατό και εθεωρείτο ειδικός σε θέματα εξοπλισμών. Υπό την ιδιότητα αυτή, το 1914 στάλθηκε στις Ημωμένες Πολιτείες Αμερικής ως εμπειρογνώμων για την προμήθεια στρατιωτικού υλικού για τις ελληνικές δυνάμεις. Κατά τη διάρκεια της εκεί διαμονής του και ενώ εξέταζε νέο οπλικό σύστημα υπέστη ηλεκτροπληξία και πέθανε.

Advertisements

Τμήμα εκτενέστερης περιγραφής των Στ΄ Παγκύπριων Αγώνων, που είχαν γίνει στη Λεμεσό τον Μάιο 1903 και σημείωσαν μεγάλη επιτυχία, από το οποίο επισημαίνεται ένα μικρό απόσπασμα, χωρίς άλλα σχόλια! (Από εφημερίδα της εποχής).

«Τα Στ΄Κύπρια συνεκέντρωσαν εφέτος ουχί ολιγώτερον πλήθος των προηγουμένων αγώνων, και αν ληφθεί υπ’ όψιν, ότι η Λεμησσός δεν έχει την κεντρικήν θέσιν της Λευκωσίας ή της Λάρνακος, τότε δύναταί τις να εννοήση οπόσον μεγάλη υπήρξεν η επιτυχία των και υπό την έποψιν ταύτην».

Μια ξεχασμένη, σήμερα, πνευματική προσωπικότητα της Κύπρου ο γιατρός Γεώργιος Διαγκούσης καταγόταν από την Κάσο και είχε σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1880 εγκαταστάθηκε στη Λεμεσό, τόπο καταγωγής της συζύγου του, όπου εργάστηκε ως γιατρός. Πέθανε στην Αθήνα. Ένα χρόνο μετά το θάνατό του, ο φίλος του Ευγένιος Ζήνων (1876-1929), δικηγόρος στη Λεμεσό και συγγραφέας, εξέδωσε στην Αλεξάνδρεια τα ποιήματά του (Ποιήματα, 1908). Από τον πρόλογο του Ε. Ζήνωνος μεταφέρεται εδώ ένα απόσπασμα :

Δεν ήτο ωραίος και όμως είχε την καλλονήν την ελκύουσαν των ωραίων πνευμάτων. Σαγήνη ήτον η λαλιά του και μελίρρυτος η χάρις του λόγου του. Δεν θα έλεγέ τις υπερβολήν  αν τον εχαρακτήριζεν ως τον θελκτικώτερον ομιλητήν μεταξύ όλων μας. Μόρφωσις ποικίλη και φυσική τις ζηλευτή συνεκράτει επί ώρας τον ακροατήν και εμάγευε. Και παρ’ όλον τον σεβασμόν, τον οποίον μοι ενέπνεεν ως επιστήμων, εσκέφθην συχνά και σπουδαίως αν μη παρεξέκλινε, γενόμενος ιατρός, της ιδιοφυΐας του, και αν άνθρωπος τοιαύτης δυνάμεως λόγου δεν έπρεπε να ήτο μάλλον το σέμνωμα και εγκαλλώπισμα του δικανικού βήματος. Τόσον ήτο ωραίος και τόσον παρέσυρεν όταν ελάλει. Ποικιλία εικόνων εκάλλυνε πάσαν αυτού ομιλίαν και έξαρσις ποιητική ασυνήθης.

Ποιητικός την καρδίαν ήτο και ποιητής υπό την συγκεκριμένην της λέξεως έννοιαν. Εις νεανικούς αυτού χρόνους η μούσα του εκελάδησε τους πρώτους παλμούς της καρδίας του και έψαλε μετά γοητευτικής χάριτος την ζωήν των ναυτών και το μυστηριώδες μεγαλείον του πόντου. Ολίγοι στίχοι του από το ποίημά του ‘Στους ναύτας’ δίδουν την εξήγησιν της ακαταλήπτου έλξεως των ναυτών προς την θάλασσαν εις εικόνα εξόχου ποιητικής αρμονίας και χάριτος.

Ρώτα τον άμμο του γιαλού

σαν τον φιλά το κύμα

ρώτα τ’ αστέρια τ’ ουρανού

και τη γλυκειά σελήνη

σαν φέγγουν κι αρμενίζουνε

οι ναύτες με γαλήνη·

ρώτησε και της θάλασσας

την δροσερή την αύρα

σαν παίρνει τα τραγούδια μας

και της καρδιάς τη λάβρα

σ’ εκείνους π’ αγαπούμε,

και πες αν είναι κρίμα

να αγαπάς τη θάλασσα

και το γαλάζιο κύμα.


Ένα κάπως ασυνήθιστο δείγμα «παραγωγής» πλανόδιου φωτογράφου της εποχής, συνοδευόμενο από χαριτωμένο μήνυμα του αποστολέα.

Εν Λεμεσώ 26/11/921

Αγαπητέ Νικόλα,

Σου στέλλω την φωτογραφίαν μου να με θυμήσαι. Να μου γράψης εάν την έλαβες. Εξαφνικά την εύγαλα επέρναν ένας από το μαχαζίν μου του εφώναξα και με εύγαλεν αλλά δεν είναι τόσον ωραία.

Σε γλυκοασπάζομαι

ο φίλος σου

Κώστας Πέτρου Ποδηλατάς

Δύο φωτογραφίες από τους πάντοτε λαμπρούς εορτασμούς του καρναβαλιού της Λεμεσού  ―εδώ πριν από μισό αιώνα

[1958]

[1960]

[Το 1965 ο ζωγράφος Τάκης Μ. Φραγκούδης (1900-1978) έδωσε στη Βιβλιοθήκη Λεμεσού διάλεξη, η οποία αργότερα κυκλοφόρησε σε πολυγραφημένο δακτυλόγραφο με τίτλο “Η παλιότερη Λεμεσός κ’ άνθρωποί της”. Από εκείνη την έκδοση μεταφέρεται εδώ απόσπασμα των αναμνήσεών του από τη λεμεσιανή εκπαιδευτικό και συγγραφέα Πολυξένη Λοϊζιάδα (1855-1942). (Το πορτρέτο της Π. Λοϊζιάδος είναι έργο του Νίκου Νικολαϊδη και βρίσκεται στο Λανίτειο Λύκειο Β΄, Λεμεσού)].

Στο Παρθεναγωγείο της Λεμεσού, διευθύντρια ήταν η Πολυξένη Λοϊζιάς, που ανέθρεψε κι αυτή ελληνοπρεπώς τις μητέρες και τις αδελφές μας. Η ηθικολογία της ήταν κάτι χωρίς προηγούμενο και θυμούμαι τώρα ένα ωραίο επεισόδιο, που έγινε στο Θέατρο Χατζηπαύλου, όταν στο βωβό κινηματογράφο της εποχής εκείνης, παιζότανε το “Quo Vadis”, σε ειδική απογευματινή προβολή για τους μαθητές και τις μαθήτριες των σχολείων, χωρίς εκείνη την πράξη, που έδειχνε τα οργιώδη συμπόσια του Νέρωνα, αλλά και χωρίς τη μουσική υπόκρουση του πιάνου του μαέστρου (του Γιώργου Χουρμούζιου, που ήταν κι ο Διευθυντής της Φιλαρμονικής του Δήμου Λεμεσού).

Οι μαθήτριες, μαζί με την κυρία Πολυξένη και τις άλλες δασκάλες, πήρανε θέσεις στην πλατεία του Θεάτρου και στις δυο πλαϊνές ‘πεζούλες’. Εμείς οι μαθητές του Γυμνασίου, καθήσαμε στον πρώτον εξώστη και στο υπερώο.

Σε μια στιγμή της ταινίας, που ο Πετρώνιος αγκάλιαζε και φιλούσε περιπαθώς την αγαπημένη του Λυγία, ακούστηκε ξαφνικά στην ησυχία της σάλας, η αγριοφωνάρα της κυρίας Πολυξένης: ‘Εν αδελφός της, κόρη, εν αδελφός της!!’

Μπορείτε να καταλάβετε τι καγχασμοί ξέσπασαν από τους δυο εξώστες του Θεάτρου.

Η Πολυξένη Λοϊζιάς, έκανε και την ποιήτρια κι έγραψε και τύπωσε σε καθαρευουσιάνικους στίχους ένα ‘δραματικόν ειδύλλιο’, όπως το έλεγε, που έδωσε αφορμή στο θείο μου Σίμο Μενάρδο, τον μετέπειτα Ακαδημαϊκό και Καθηγητή της Οξφόρδης και του Πανεπιστημίου Αθηνών, να βάλει όλην τη γνωστή ειρωνεία του απάνω στο βιβλιαράκι της κυρίας Πολυξένης.

Στο πίσω εξώφυλλο του ‘δραματικού ειδυλλίου’, ήταν τυπωμένη η τιμή του, με τη φράση που συνηθιζόταν τότε: Τιμάται σελλινίου. Έγραψε λοιπόν ο Μενάρδος από πάνω:

Καμμία φράσις τραγική

εντός του ειδυλλίου

δεν εύρον, πλην αυτής εδώ:

Τιμάται σελλινίου.

Σ’ ένα άλλο σημείο του έργου, όπου η ηρωΐδα, η Καρλόττα, έκλαιγε γιατί δεν ήθελε να παντρευτεί αυτόν που θέλανε να της δώσουνε, ο Μενάρδος σημείωσε:

Έπαρε τον, Καρλόττα μου,

τι ωφελούν οι θρήνοι;

Κι εγώ εθρήνησα πολύ,

μα πάει το σελλίνι.

Κι αλλού, όπου αναφέρεται μέσα σε παρένθεση: ‘Ακούγονται φωναί έξωθεν’, σημείωσε στο περιθώριο:

Ειν’ οι συνδρομηταί, που κάμνουν το αλάι,

που δώσαν το σελλίνι τους και χάθηκε και πάει.


Επειδή μας ενοχλεί, μερικές φορές, η ακρίβεια ειδήσεων του αστυνομικού δελτίου, ας θυμηθούμε ανάλογα περιστατικά από τα πολύ παλαιότερα χρόνια, όπως αυτή την είδηση από εφημερίδα του Φεβρουαρίου 1887:

“Σήμερον το πρωΐ διεδόθη, ότι κλέπται ελήστευσαν την οικίαν του Διοικητού Λεμησσού Kυρίου Mίτζελ · εγνώσθη κατόπιν ότι η διαδοθείσα είδησις ήτο ψευδής, απωλεσθείσης μόνον εκ της μάνδρας μιάς αιγός, ήτις πιθανόν και να έφυγε”.

Φωτογραφία από τις εργασίες αναβάθμισης της οδού Αγίας Ζώνης, επί δημαρχίας Χριστόδουλου Χατζηπαύλου (1875-1963). Άρχισαν τον Φεβρουάριο 1930 με εργολάβο τον Ιωάννη Τσίρο, πατέρα του γνωστού ευεργέτη της Λεμεσού, Πέτρου Τσίρου.

Ο εθνικός μας ποιητής Βασίλης Μιχαηλίδης (1849-1917) εργάστηκε στο Δήμο Λεμεσού από τον Μάρτιο 1884 έως τον Δεκέμβριο 1910.

Είχε πρωτοδιοριστεί ως “νοσοκόμος προσωρινός και δια την εποπτείαν των σφαζομένων προβάτων”, καθόλη όμως τη θητεία του αναφέρεται στα πρακτικά του Δήμου ως “επιστάτης” του Δημοτικού. Nοσοκομείου. Από τον Μάιο 1884, επί δημαρχίας Xρ. Kαρύδη, επιπροσθέτως των άλλων καθηκόντων του, “το Συμβούλιον θεωρεί καλόν όπως ούτος καταγίνη και εκμάθη την φαρμακοποιίαν”.

Δεκαεννέα μήνες αργότερα, τον Iανουάριο 1886, επί δημαρχίας I. Kαραγεωργιάδη, “το Συμβούλιον αποφαίνεται όπως από της 1ης Φεβρουαρίου προσεχούς ανοιχθή το Δημοτικόν Φαρμακείον επί έξ μήνας δια δοκιμήν εν ω θέλει εργάζεσθαι ως φαρμακοποιός ο κ. Bασίλης Mιχαηλίδης επιστάτης του Nοσοκομείου επί τη προσθήκη μιάς λίρας μηνιαίως εις τον μισθόν του”. O Bασίλης Mιχαηλίδης παρέμεινε ουσιαστικά μαθητευόμενος στο φαρμακείο του Δημοτικού Nοσοκομείου Λεμεσού για τα επόμενα σχεδόν έντεκα χρόνια.

Οι φαρμακευτικές “σπουδές” της εποχής απαιτούσαν λιγόχρονη παρακολούθηση σε φαρμακείο και υποτυπώδεις εξετάσεις, κυρίως στην πρακτική της φαρμακευτικής. Για την υπηρεσία του στο Νοσοκομείο Λεμεσού ο Βασίλης Μιχαηλίδης έγινε γνωστός ως νοσοκόμος Βασίλης ή και Βασίλης ο “σπετσέρης” (δηλ. φαρμακοποιός).

Στο Tμήμα Φαρμακευτικών Yπηρεσιών του Yπουργείου Yγείας, σε παλαιό κατάστιχο εγγραφής φαρμακοποιών (και ίσως μεταφορά από παλαιότερο το οποίο δεν διασώθηκε) από τον καιρό της αγγλοκρατίας, περιλαμβάνεται, στα αγγλικά, και η εγγραφή του Mιχαηλίδη ως φαρμακοποιού, με τα ακόλουθα στοιχεία: Αριθμός εγγραφής 27 / Όνομα: Βασίλης Μιχαηλίδης / Διαμονή: Λεμεσός / Προσόντα: Κυπριακά / Ημερομηνία εγγραφής: 14 Μαρτίου 1895 / [Άτιτλη στήλη]: Απεβίωσε.

Ποιοί να ‘ναι άραγε οι «κύριος και κυρία Κριαλέζη» που άφησαν αυτό το ενθύμιον ―εκτύπωση κλισέ του τσιγκογραφείου M. Mosditchian― από παρουσία τους στο Θέατρο Χατζηπαύλου, Λεμεσού , το 1929; Περαστικό ζεύγος ηθοποιών, ή πρωταγωνιστές κάποιου θιάσου που επισκεπτόταν την Κύπρο; Όλες οι αναζητήσεις γι’ αυτούς δεν οδήγησαν σε αποτέλεσμα. Ούτε στο δίτομο έργο του Γιάννη Κατσούρη, Το Θέατρο στην Κύπρο 1860-1939 και 1940-1959 (Λευκωσία 2005) υπάρχει αναφορά. Μπορεί κάποιος να βοηθήσει; [Παραχώρηση φωτογραφίας: Πάνος Λοΐζου (Λονδίνο)].

Νοέμβριος 2017
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Απρ.    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930