Στις αρχές Φεβρουαρίου 1958 στο εργαστήρι του στο Βαρώσι ο ζωγράφος Γ. Πολ. Γεωργίου [Γεώργιος Πολυβίου Γεωργίου (1901-1972)] έβαζε τις τελευταίες πινελιές στον πίνακά του “Φυλακισμένα Μνήματα”. (Τον προηγούμενο χρόνο ο ζωγράφος είχε ολοκληρώσει κι άλλο μεγάλων διαστάσεων έργο με τίτλο “Η θυσία του Γρηγόρη Αυξεντίου”. Και οι δύο πίνακες ανήκουν σήμερα στη Συλλογή Πινακοθήκης Ιδρύματος Αρχ. Μακαρίου Γ΄).

Στα “Φυλακισμένα Μνήματα” παρουσιάζονται συμβολικά πίσω από συρματοπλέγματα δέκα μνήματα ηρώων του κυπριακού Απελευθερωτικού Αγώνα ―εννέα απαγχονισθέντων (Μιχαήλ Κουτσόφτα, Στέλιου Μαυρομάτη, Ανδρέα Παναγίδη, Ευαγόρα Παλληκαρίδη, Ιάκωβου Πατάτσου, Ανδρέα Ζάκου, Χαρίλαου Μιχαήλ, Μιχαήλ Καραολή, Ανδρέα Δημητρίου) και του πεσόντος Γρηγόρη Αυξεντίου, τους οποίους οι Άγγλοι είχα θάψει στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας.

Σε πληροφοριακό σημείωμα για το έργο, που δημοσιεύθηκε τότε στο περιοδικό Τάιμς οφ Σάιπρους, ο ζωγράφος εξηγούσε :

“Το απανθρακωμένο λείψανο του Γρηγόρη Αυξεντίου θάφτηκε στις εφτά του Μάρτη του 1957, πίσω από τα σιδερένια κάγκελα των κεντρικών φυλακών κοντά στους τάφους του Καραολή, του Δημητρίου, του Μιχαήλ, του Μαυρομάτη, του Κουτσόφτα, του Παναγίδη, του Ζάκου, του Πατάτσου και του Παλληκαρίδη.

Σαράντα μέρες μετά τον θάνατό του, σ’ ένα μνημόσυνο για την ανάπαυση της ψυχής του, ενώ η μητέρα του μοιρολογούσε, ένα λευκό περιστέρι πέταξε και κάθησε στην εκκλησιά”.

Στο κάτω μέρος του πίνακα ο Γεωργίου παρουσιάζει τρεις πενθοφορούσες κυπρίες μητέρες και το περιστέρι επάνω στην εκκλησία.

Μέσω του περιοδικού Τάιμς οφ Σάιπρους ο Γ. Πολ. Γεωργίου απηύθυνε και την ακόλουθη έκκληση προς τον Κυβερνήτη :

“Ευσεβάστως απευθύνομαι προς την Εξοχότητά σας για να σας ζητήσω να λευτερώσετε τους νεαρούς νεκρούς που είναι θαμμένοι πίσω από τα κάγκελα των Κεντρικών φυλακών για να ταφούν χρισιτανικά και ν’ αναπαυθούν σε ειρήνη. Και πάλι σας ευχαριστώ. Γ. Πολ. Γεωργίου, Αμμόχωστος».

Η έκκληση του ζωγράφου έπεσε στο κενό : ακόμη τρεις πεσόντες (Μάρκος Δράκος, Στυλιανός Λένας, Κυριάκος Μάτσης) προστέθηκαν στο φυλακισμένο κοιμητήριο. Κι ως αυτό να μην ήταν αρκετό, όταν κάποτε έγινε δυνατή η πρόσβαση στο χώρο του κοιμητηρίου αποκαλύφθηκε ότι οι Άγγλοι μερικές φορές έθαβαν δύο αγωνιστές στον ίδιο τάφο (Α. Δημητρίου και Στυλ. Λένας, Α. Ζάκος και Κ. Μάτσης, Α. Παναγίδης και Μ. Κουτσόφτας, Γρηγ. Αυξενίου και Ευαγ. Παλληκαρίδης).

Για τον ζωγράφο Γ. Πολ. Γεωργίου βλ. και ανάρτηση αρ. 12.

Advertisements