You are currently browsing the monthly archive for Δεκέμβριος 2010.

Ο Στυλιανός Ι. Θεοχάρίδης (1886-1923) ήταν ο πρώτος Κύπριος  ο οποίος έγραψε στον Κ.Π. Καβάφη, τον Σεπτέμβριο 1919, εκφράζοντας θαυμασμό για την ποίησή του και ζητώντας να αποκτήσει τα ποιήματά του. Δημοσίεψε και ο ίδιος ποιήματα, τα οποία εκδόθηκαν μετά το θάνατό του, με τη φροντίδα του πατέρα του (Ποιήματα, εκ της μεγάλης του σειράς, Λάρνακα 1925).

Advertisements

Ο Γιώργος Σεφέρης κατά τη δεύτερη επίσκεψή του στην Κύπρο (15 Σεπτεμβρίου – 17 Οκτωβρίου 1954) ―μόλις έξι μήνες πριν από την έναρξη του απελευθερωτικού Αγώνα― ενδιαφέρθηκε για τα συνθήματα που ήταν γραμμένα σε τοίχους, μάλιστα φωτογράφισε 2-3 από αυτά. Πολύ γνωστές είναι οι φωτογραφίες του συνθημάτων στην εκκλησία του χωριού Άγιος Σέργιος, στην Καρπασία («ΖΗΤΩ Η ΕΝΩΤΗΤΑ / ΚΑΤΩ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ») καθώς και σε τοίχο καφενείου της Άλωνας («ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΘΕΛΟΜΕΝ ΚΑΙ ΑΣ ΤΡΩΓΩΜΕΝ ΠΕΤΡΕΣ»).

Ελάχιστα από αυτά διασώζονται σήμερα. Η φυσική φθορά, η οικιστική ανάπτυξη και η συντήρηση κτηρίων τα έχουν εξαφανίσει. Από αυτά που επιβιώνουν, μισοσβυσμένα ή καλυμμένα με ασβέστη, είναι τα τρία που ακολουθούν, σε τοίχους της κοινότητας Οράς στην περιοχή Ορεινής της Λάρνακας.

[«ΕΟΚΑ / ΣΚΛΑΒΟΙ ΣΤΑ ΟΠΛΑ»]

[Δυσανάγνωστο σύνθημα κατά των Συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου]

[Δυσανάγνωστο σύνθημα αναφοράς σε τελική νίκη του αγώνα]

Το 1949, το περιοδικό Ελληνική Δημιουργία, του Σπύρου Μελά, δημοσίευσε αφιέρωμα στην Κύπρο με εξώφυλλο όπου παρουσιαζόταν σύνθεση με προσωπογραφία του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού. Η απεικόνιση του μαρτυρικού αρχιεπισκόπου στηριζόταν σε προσωπογραφία του που ανήκει στις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη.

Μερικές δεκαετίες αργότερα (1980) ο προσωπογράφος και ιστοριοδίφης Αριστείδης Λ. Κουδουνάρης, ο οποίος έχει ασχοληθεί συστηματικά με τις ιστορικές οικογένειες της Κύπρου, με τεκμηριωμένο δημοσίευμά του επανόρθωνε το λάθος: η προσωπογραφία δεν ήταν του Κυπριανού, αλλά παρουσίαζε τον αρχιμανδρίτη Θεοφύλακτο Θησέα, συγγενή του Κυπριανού!

Ο Θεοφύλακτος Θησεύς, γιός του Παπά Σάββα από τον Στρόβολο, εξαδέλφου του Κυπριανού, είχε πολυτάραχη δραστηριότητα: Ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας, πήρε μέρος στην Επανάσταση του 1821, μετά την εκατόμβη του κυπριακού ’21 είχε συνυπογράψει διακήρυξη υπέρ της απελευθέρωσης της Κύπρου, λίγο αργότερα έχασε το ένα χέρι του σε μάχη κατά των Τούρκων και το 1833 είχε ανάμιξη στη στάση της Λάρνακας η οποία είχε υποκινηθεί από τον αδελφό του Νικόλαο.

Η προσωπογραφία, ως «μινιατούρα» για χρήση σε εγκόλπιο, είχε γίνει πιθανώς στη Γενεύη και ο προηγούμενος κάτοχός της, ο συγγραφέας Ονούφριος Ι. Ιασονίδης (1846-1916) ―προσωπικότητα με πολλές αμφιλεγόμενες δραστηριότητες [βλ. και ανάρτηση αρ. 67]― την είχε δωρίσει, το 1896, στο Μουσείο Μπενάκη δηλώνοντας ότι απεικονίζει τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό.

Η μοναδική αυθεντική προσωπογραφία του αρχιεπισκόπου Κυπριανού βρίσκεται στην ιερά μονή Μαχαιρά.

Μεγάλο πρόβλημα για τα κυπριακά δάση υπήρξε έως και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα η ανεξέλεγκτη βοσκή στα κυπριακά δάση, ιδίως από κοπάδια αιγών που κατέστρεφαν ανεπανόρθωτα την ανάπτυξη δέντρων και φυτών. Για το λόγο αυτό το Τμήμα Δασών της αγγλικής Κυβέρνησης Κύπρου εισήγαγε αυστηρούς περιοριστικούς νόμους βοσκής σε δάση και παράλληλα ενθάρρυνε δραστική μείωση του αριθμού αιγών στην Κύπρο.

Ως αντίδραση σ’ αυτή την πολιτική πρέπει να ερμηνευθεί το πιο κάτω σχέδιο, δημοσιευμένο σε εφημερίδα της Λάρνακας το 1927, όπου υπογραμμίζεται με έντονο τρόπο η «ζημιά» σε συγκεκριμένη αγροτική κοινότητα της επαρχίας (του χωριού Ξυλοτύμβου) από την πολιτική του «Δασονομείου» Τμήματος Δασών) κατά των αιγοτρόφων : το φίδι (Δασονομείο) τυλίγεται γύρω από την αίγα (αιγοτροφία) με σκοπό να την πνίξει!

Το εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου Άρπερας, περίπου δυόμισι χιλιόμετρα ΒΑ του χωριού Τερσεφάνου, στην επαρχία Λάρνακας, κτίστηκε το 1745 από τον Χριστοφάκη Κωνσταντίνου, ο οποίος υπήρξε «ο πρώτος γνωστός από τους δραγομάνους του 18ου αιώνα».

Όπως μας πληροφορεί ο Αρχιμανδρίτης Κυπριανός στην Ιστορία χρονολογική της νήσου Κύπρου (Βενετία 1788), πέντε χρόνια αργότερα «τον μακαρίτην Χριστοφάκην Δραγομάνον εσκότωσαν οι Οσμάνοι, την Αγίαν Κυριακήν παγαίνοντας εις την αγίαν εκκλησίαν δια να ακούση τον καλόν λόγον, μισοδρομίς του ακτύπησαν και επόθανεν». Η δολοφονία έγινε με εντολή του οθωμανού τύραννου της Κύπρου Χατζη-Μπακκή.

Το εξωκλήσι, κτισμένο μέσα σε τσιφλίκι του δραγομάνου, τοιχογραφήθηκε από τους ζωγράφους Φιλάρετο και Λαυρέντιο. Σε αναθηματική τοιχογραφία απεικονίζεται ο Χριστοφάκης με μέλη της οικογένειάς του να προσφέρουν την εκκλησία στον Άγιο Γεώργιο.

Σε άλλο σημείο διασώζεται επιγραφή όπου αναφέρονται τα ονόματα ζωντανών και πεθαμένων μελών της οικογένειας του δραγομάνου για να μνημονεύονται από τους ιερείς. Συνολικά αναγράφονται, εκτός του Χριστοφάκη, 16 ζωντανά και 9 πεθαμένα παιδιά του.

Εκείνο που κάνει ιδιαίτερη εντύπωση, και έχει επισημανθεί σε δημοσίευμα του καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη, είναι η παράλειψη αναφοράς του ονόματος της συζύγου του Χριστοφάκη, παρ’ ότι η ίδια ίσως περιλαμβάνεται στην αναθηματική τοιχογραφία της οικογένειας. Όπως αποδεικνύεται από κατοπινή έρευνά του,  η σύζυγος του Χριστοφάκη ζούσε και με τα τη δολοφονία του, γι’ αυτό και η παράλειψη του ονόματός της στον κατάλογο μνημόνευσης οδηγεί τον συγγραφέα σε ενδιαφέρουσες διαπιστώσεις:

«Εν τέλει, η τοιχογραφία των αφιερωτών στον Άγιο Γεώργιο της Άρπερας μας αποκαλύπτει πολύ περισσότερα για την κυπριακή κοινωνία των μέσων του 18ου αιώνα απ’ ό,τι ήταν μέσα στις προθέσεις του κτήτορα. Μας αποκαλύπτει κυρίως τις δομές της ανισότητας που επέβαλλαν, με την τόσο συμβολικά ισχυρή ανωνυμία, την υποταγή και την εξαφάνιση της προσωπικότητας της γυναίκας, και τη μεταβολή της, ακόμη και ως προς την προσωνυμία, σε απλό εξάρτημα του άνδρα». [Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης, «Η ανωνυμία μιας ‘επώνυμης’ γυναίκας στην Κύπρο του 18ου αιώνα». Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας τ. 27(2006): 514].

Δεκέμβριος 2010
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Οκτ.   Ιαν. »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031