You are currently browsing the monthly archive for Αύγουστος 2010.

(Φωτογραφία δεκαετίας 1930)

Advertisements

[Ο Βλάσης Γαβριηλίδης (1848-1920), “πατέρας” της νεοελληνικής δημοσιογραφίας και ιδρυτής/διευθυντής της μεγάλης αθηναϊκής εφημερίδας “Ακρόπολις”, επισκέφθηκε την Κύπρο το 1911 και σε διάλεξή του στη Λέσχη “Ένωσις” της Λεμεσού είπε και τα ακόλουθα] :

“Εις την Κύπρον είναι αληθές ότι μεταξύ των υφαντριών ηύρα ιδέας μάλλον ιαπωνικάς παρά φεμινιστικάς.

Ερώτησα μίαν :

―Είσθε ευχαριστημένη από την ζωήν;

Η απάντησίς της ήτο τόσον χριστιανική:

―Δεν μπορούμε να παραπονεθούμε από τον Άγιον Θεόν!

Κι όμως τα σημεία των καιρών και μεταξύ του θηλυκού εργατοκόσμου, μεθ’ όλην την φαινομενικήν γαλήνην, είναι μάλλον ανήσυχα.

Εις ένα σπίτι ηύραμε την μητέρα και τα δύο κορίτσια. Αρκετής διανοητικής αναπτύξεως και τα δύο. Η μία ήτο μοδίστα.

Ερώτησα την νεαράν υφάντριαν, μίαν νέαν με μεγάλα εφραστικώτατα μάτια, πλημμυρισμένα από πόθους.

―Διαβάζετε εφημερίδας;

―Μάλιστα. Κυρίως την Ελευθερίαν.

―Γιατί σας αρέσει η Ελευθερία;

―Διότι έχει από όλα. Και διηγήματα και περίεργα.

―Τους Άγγλους τους αγαπάτε;

―Τους Άγγλους; Κυρίως αγαπώ τους Έλληνας. Επειδή όμως είμεθα εις την υπηκοότητά τους, πρέπει να τους σεβόμεθα.

―Πόσες ώρες την ημέραν εργάζεσθε;

―Όλην την ημέρα.

―Είσθε ευχαριστημένη;

―Βέβαια και είμαστε.

―Ποία δε η μεγαλυτέρα σας ευχαρίστησις;

―Η εργασία.

―Μυθιστορήματα διαβάζετε;

―Ε, άμα έχουμε διαβάζουμε.

―Ο πατέρας σας κερδίζει όσα και σεις;

―Όχι, εμείς κερδίζουμε περισσότερα.

―Ώστε ό,τι οι άνδρες και οι γυναίκες;

―’Οχι· οι άνδρες είναι ανώτεροι.

―Εις τι; Στα χέρια;

―Εις όλα.

―Αν πάρετε άνδρα που δεν θα εργάζεται θα τον περιφρονείτε;

Εις την ερώτησιν αυτήν η μεν υφάντρια απαντά

―Όχι.

Αλλ’ η μεγαλυτέρα της αδελφή ―η μοδίστα― διακόπτουσα, λέγει:

―Να εργάζομαι εγώ δια να διορθώνεται ο άντρας μου;

Έφερα τον λόγον και εις το ζήτημα αν πέφτει καμιά φορά ξύλο μεταξύ του ανδρογύνου.

Η υφάντρια έσπευσε να απαντήσει:

―Εκείνοι που δεν ακούνε δέρνουνται.

―Πρέπει να δέρνουνται;

―Πρέπει!

Ώστε, ως βλέπετε, υλικόν φεμινιστικό, όπως το εννοεί η αριστερά του γυναικισμού πτέρυξ, η ριζοσπαστική, εις την Κύπρον δεν υπάρχει. Υπάρχει όμως γυναικόκοσμος όστις εργάζεται και όστις τυραννιέται, όστις παραεργάζεται και όστις πολύ ολίγα κερδίζει, όστις καταστρέφει την υγείαν του και την ευμορφιάν του και τας δυνάμεις της μητρότητος δι’ ένα σελίνι πολλάκις την ημέραν, μη τρεφόμενος επαρκώς, μη αναπαυόμενος επαρκώς.

Έχετε λοιπόν ανάγκην αυξήσεως του πλούτου σας, δια να ανέλθει η γυναικεία επιφάνεια εις την Κύπρον, δια να συνανέλθει μαζί της η επιφάνεια όλου του κυπριακού πολιτισμού. Και εις την αύξησιν αυτήν του πλούτου, αφού η γεωργία, αφού η κτηνοτροφία, αφού η υφαντική, αφού τόσαι άλλαι τέχναι ευρίσκονται τόσον εις χείρας των γυναικών σας όσον και εις χείρας των ανδρών, ενίοτε δε περισσότερον εις τας χείρας εκείνων παρά εις τας χείρας αυτών, θ’ αναγκασθείτε θέλοντες ή μη θέλοντες να καταφύγετε εις την μεγαλυτέραν ανάπτυξιν και ανακούφισιν των γυναικών σας.

Εγώ τουλάχιστον από τας μεγαλυτέρας ευτυχίας της νήσου θεωρώ την μεγάλην εργατικότητα των γυναικών σας. Ο μισός πλούτος της Κύπρου εις αυτάς οφείλεται […]”.

[Από τη λεμεσιανή εφημ. Σάλπιγξ, 15 Ιουλίου 1911. Εικονογράφηση : Ο Βλασης Γαβριηλίδης, σχέδιο Γεωργίου Ροϊλού, πρωτοδημοσιευμένο στο αθηναϊκό περιοδικό Εστία (1898)].

[Διαφήμιση του 1908]

Από την Λευκωσία : Διάλεξις και συζήτησις περι κινίνης εις το ΑΠΟΕΛ (1936)

“Αφού ετελείωσε η διάλεξις του φίλου ιατρού Υγιεινολόγου κ. Κ. Μαρκίδη ήρχισε η συζήτησις μεταξύ των ιατρών υπό την προεδρίαν του κ. Θ. Δέρβη. Εννοείται ότι όταν εζήτει είς ιατρός τον λόγον από τον κ. Πρόεδρον επροτιμούσε να παίρνει ο ίδιος τον λόγον, γι’ αυτό κάποιος τον ονόμασε “speaker” (πρόεδρον της Αγγλικής Βουλής). Σιγά, σιγά άναψαν τα αίματα και αντηλλάγησαν πικροί λόγοι ―κατά το θέμα― που ούτε η παρουσία του κ. Γλυκύ δεν μπόρεσε να γλυκάνει.

Στο τέλος το νοήμον κοινόν εχωρίσθη εις δύο στρατόπεδα, των κινίνων (κατά το κιτρίνων) και των παρδαλών και εχύθη στους δρόμους η συζήτησις για το κινίνο και τες πικρίες που πότισε, αυτήν την φοράν τους γιατρούς και όχι τους αρρώστους και διύλιζαν τους κώνωπας...” Ο ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΤΗΣ.

(Το Γέλοιο, Παγκύπριος Σατιρική Εφημερίς. Υπεύθυνος Διευθυντής Γ. Φασουλιώτης. Αρχισυντάκτης-σκιτσογράφος Β. Ιωαννίδης).

[Σημ. : Ο Θ. Δέρβης είναι στα δεξιά]

Ο γιατρός Θεμιστοκλής Ν. Δέρβης (1894-1968), δήμαρχος Λευκωσίας 1929-1946 και 1949-1959, διετέλεσε και πρόεδρος της Εφορείας Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Λευκωσίας κατά την περίοδο 1933-1960.

Υπό την τελευταία αυτή ιδιότητα, γύρω στα 1937, είχε έλθει σε οξεία αντιπαράθεση με τους εκπαιδευτικούς και για τούτο αποτελούσε τακτικό θέμα στη σατιρική λεμεσιανή εφημερίδα Το Γέλοιο, του Γιώργου Φασουλιώτη (που εμφανώς δεν τον συμπαθούσε). Ο Θ. Δέρβης ήταν επίσης γνωστός για την αθυροστομία του.

Δείγματα σατιρικών σκίτσων του Θ. Δέρβη από τον Γ. Φασουλιώτη και τμήμα σχετικού δημοσιεύματος στο Γέλοιο παρουσιάζονται πιο κάτω.

[Αξίζει να προσεχθεί ότι στο πρώτο σχέδιο ο Θ. Δέρβης παρουσιάζεται ως (θηριο)δαμαστής της Μέσης Παιδείας Λευκωσίας πλαισιωμένος από σκίτσα των Μουσολίνι, Χίτλερ, Στάλιν και Ι. Μεταξά!]

Είναι πια συνηθισμένο φαινόμενο οι επισκέψεις θιάσων του “ενός πρωταγωνιστή” : κάποια βεντέτα, εκμεταλλευόμενη την επίκαιρη προσωπική της προβολή, να συγκροτεί θίασο με στελέχη δευτερης ή τρίτης διαλογής και να ξεκινά από την Αθήνα για περιοδεία στην ελληνική “επαρχία”.

Στον αντίποδα αυτής της νοοτροπίας βρίσκεται ο θίασος που επισκέφθηκε την Κύπρο τον Ιανουάριο-Φεβρουάριο 1951, αποτελούμενος από σημαντικό τμήμα της νεοελληνικής θεατρικής σκηνής, καταγραμμένο με υποδειγματική ταπεινοφροσύνη :

Ο γλύπτης, χαράκτης, ζωγράφος και συγγραφέας Άντης Χατζηαδάμος, για όσους τον γνώρισαν, υπήρξε πρότυπο ανθρώπου που αντιμετώπιζε τη ζωή με αισιοδοξία και καταλυτικό χιούμορ, στοιχεία που συχνά βρίσκουν έκφραση στα ποιήματα και τα πεζογραφήματά του.

Κατά το διάστημα της σύντομης ζωής του πραγματοποίησε πολλές εκθέσεις έργων του στην Κύπρο και στο εξωτερικό και εξέδωσε τρία βιβλία πεζογραφημάτων και ποίησης, διανθισμένα με σχέδιά του  : Σκνιπόγιακ (1982), Κρεπέλλο (1988), Ζανζουέρα (1990).

Το Σκνιπόγιακ τιμήθηκε με κρατικό βραβείο διηγήματος για το 1982. Στο σκεπτικό της βράβευσης αναφερόταν :

“Τα πεζά αφηγηματικά κείμενα στο βιβλίο Σκνιπόγιακ του Άντη Χατζηαδάμου συνθέτουν ένα εξαιρετικά πρωτότυπο και πρωτοποριακό σύνολο, που σχολιάζει με ιδιοτυπία, αντισυμβατικότητα, χιούμορ, ειρωνία ή σαρκασμό πτυχές της σύγχρονης κοινωνικής και πνευματικής ζωής. Ο μεγάλος πλούτος της φαντασίας, του απροόπτου και του εκπληκτικού, η πολυμέρεια των πραγματικών και ονειρικών καταστάσεων και η σατιρική αποδιοργάνωση της γλώσσας οδηγούν σε απολαυστικά κείμενα, που ανανεώνουν της σύγχρονη κυπριακή και ελληνική λογοτεχνία”.

Στις 29 Νοεμβρίου συμπληρώνονται είκοσι χρόνια από τον θάνατο του Άντη Χατζηαδάμου.

[Τέσσερα δείγματα της δουλειάς του δίνονται πιο κάτω : Ένα μπρούντζινο γλυπτό του με τίτλο “Πτήση”, δύο σατιρικά ποιήματα και ένα πεζογράφημα γραμμένο στο νοσοκομείο κατά την τελευταία δύσκολη περίοδο της ζωής του (τα τρία κείμενα είναι δημοσιευμένα στο τελευταίο βιβλίο του)].


Αύγουστος 2010
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Ιον.   Σεπτ. »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031