You are currently browsing the monthly archive for Νοέμβριος 2009.

Δημοσίευμα για την έκθεση του ζωγράφου Χριστόφορου Σάββα, στο Ξενοδοχείο «Λήδρα Πάλας», 20-26 Δεκεμβρίου 1957. (Για τον ίδιο βλ. και ανάρτηση αρ. 51.)

Την Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου 1953, γύρω στις 6.00 το πρωί “η γαλήνη της επαρχίας Πάφου διεταράχθη από τους ισχυροτέρους σεισμούς που εγνώρισε ποτέ η Κύπρος” (κατά τα νεότερα χρόνια, βέβαια, επείδή κι άλλοι μεγάλοι σεισμοί ταλαιπώρησαν την Κύπρο παλαιότερα).

Μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα καταστράφηκαν 1.600 σπίτια ενώ άλλα 10.000 σπίτια και δημόσια κτήρια έπαθαν διάφορες ζημιές. Πέντε χωριά (Στρουμπί, Κιδάσι, Λαπηθιού, Αξύλου, Φασούλα) μετατράπηκαν σε ερείπια και άλλα 105 είχαν μικρότερες ζημιές. Από τους σεισμούς σκοτώθηκαν 39 άνθρωποι και ένας ακόμη πέθανε αργότερα από τα τραύματά του. Από τους τραυματίες 100 χρειάστηκαν νοσοκομειακή περίθαλψη. Επειδή κατά την ώρα που έγινε ο σεισμός πολλοί αγρότες βρίσκονταν στις εργασίες τους αποφεύχθηκαν μεγαλύτερες απώλειες.

Οι δονήσεις έγιναν αισθητές, σε όλη την Κύπρο, κυρίως στη Λεμεσό.

Ακολουθεί επίσημος χάρτης της περιοχής που πλήγηκε, με ενδείξεις για τη σοβαρότητα του κτυπήματος σε κάθε κοινότητα. Επίσης ενδεικτικές φωτογραφίες από τις καταστροφές, όπως δημοσιεύτηκαν σε έντυπο της εποχής.

Επίσημος χάρτης των καταστροφών

«Ότι απέμεινε από την εκκλησία του Στρουμπιού»

Η ζωή συνεχίζεται

Η Μονή Παναγίας Αχειροποιήτου, στην παραλία κοντά στην τουρκοκρατούμενη Λάπηθο, ιδρύθηκε γύρω στα τέλη 11ου-αρχές 12ου αιώνα. Η Μονή είχε γνωρίσει τουρκικές καταστροφές και παλαιότερα.

Ο γερμανός περιηγητής Heinrich Petermann, ο οποίος την επισκέφθηκε το 1851, αναφέρει στο βιβλίο του Reisen im Orient (Λιψία 1865), ότι περίπου ενενήντα χρόνια προηγουμένως, τούρκοι ληστές από την Καραμανιά επιτέθηκαν και την καταλήστεψαν. Φεύγοντας έκαψαν τη Μονή και τη βιβλιοθήκη της.

[Οι δύο φωτογραφίες που ακολουθούν είναι από έκδοση του 1925].

[Ο Γεώργιος Σ. Φραγκούδης (1869-1939), γεννήθηκε στη Λεμεσό, σπούδασε νομικά και είχε έντονη πολιτική, δημοσιογραφική και κοινωνική δραστηριότητα, κυρίως στην Αθήνα, κατά την περίοδο 1898-1937. Συγγραφέας και δημοσιολόγος, το 1930 ίδρυσε την Πάντειο Σχολή, της οποίας υπήρξε ο πρώτος διευθυντής. (Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι από το αυτοβιογραφικό σημείωμά του “Οι Αγώνες μου”, που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Ιστορία και Γενεαλογία της μεγάλης οικογένειας Φραγκούδη και των συγγενικών οικογενειών (Αθήναι 1939)].

“Δεν φρονώ ότι πέρασα κακά τη ζωή μου. Υπήρξα ο μεγαλύτερος Έλλην ταξιδιώτης, πεζοπόρος και περιηγητής.

Η ζωή μού έδωκε όλες τις χαρές της. Χάρηκα τη δόξα του λόγου και του πλήθους τον θαυμασμόν.

Στους αγώνες μου υπήρξα πάντα αισιόδοξος με στιγμές απαισιοδοξίας, και καταπτώσεως. Πολλές φορές μου ήρθε να τα πετάξω όλα και να ησυχάσω σε μια γωνιά της πατρίδας, μα η λιποψυχία λίγες φορές με κατανίκησε. Βασανίζομαι όλη τη νύκτα μεταξύ ελπίδας και απελπισίας, μα το πρωί πάντα χαιρετίζω τον ήλιο που ανατέλλει γεμάτος ενθουσιασμό. Μου αρκεί λίγη μουσική, η ανάγνωσις ενός καλού βιβλίου, ή από τον βίον ενός μεγάλου ανδρός για ν’ αναπτερώσει τις δυνάμεις μου και να μου δώσει θάρρος στον αγώνα της ζωής. Μπορεί η ζωή να είναι μάταιη, ο σκοπός της ζωής βρίσκεται στον αγώνα και στον προορισμό που τάσσει κάθε άνθρωπος στον εαυτό του, ή όπου η φύσις τον τάσσει.

Ποιά υπήρξε η κύρια γραμμή και η ιδέα που οδηγούσε τη ζωή μου; Η θυσία μου για το καλό του Έθνους, η προσπάθειά μου για την Μεγάλην Ελλάδα. Εις όλους τους λόγους, εις όλα τα γραφόμενά μου η αυτή βασιλεύει ιδέα, πώς θα συντελούσα με το κήρυγμά μου στην αναγέννηση της φυλής, στην οργάνωση της Ελλάδος σε Πολιτείαν ευνομουμένην. Αν αποτυχία μου είναι πως δεν κατόρθωσα να επιβάλω το πρόσωπο και τις αρχές μου, αυτό μπορεί να μην είναι δική μου αποτυχία, αλλά του έθνους μου. Και αυτή είναι η συμφορά.

Δεν υπήρξα μικροφιλόδοξος. Η φιλοδοξία μου υπήρξεν απέραντη, αντίθετη προς την αντίληψη που έχουν οι Ρωμιοί για τη δόξα. Αν έχω τώρα τη φιλοδοξία της υστεροφημίας, αυτό το θέλω για το Έθνος μου, για να μη πουν πως δεν υπήρξε ούτε ένας Ρωμιός που να μη τα σκέφθηκε και που να μη τα ’γραψε και που να μη τα είπε, αυτά που έγραψα και σκέφθηκα εγώ για όλα τα εθνικά μας πράγματα. Αν και ξέρω πολλά και από όλα, ένα πράγμα ξέρω καλύτερα απ’ όλα, ότι δεν ξέρω τίποτα. Σ’ ότι θέλω να κάμω, ακούω και ρωτώ όλους και η ικανότητά μου είναι ότι κατόπιν ξέρω να δίνω την καλύτερη λύση”.

Ποιοί να ‘ναι άραγε οι «κύριος και κυρία Κριαλέζη» που άφησαν αυτό το ενθύμιον ―εκτύπωση κλισέ του τσιγκογραφείου M. Mosditchian― από παρουσία τους στο Θέατρο Χατζηπαύλου, Λεμεσού , το 1929; Περαστικό ζεύγος ηθοποιών, ή πρωταγωνιστές κάποιου θιάσου που επισκεπτόταν την Κύπρο; Όλες οι αναζητήσεις γι’ αυτούς δεν οδήγησαν σε αποτέλεσμα. Ούτε στο δίτομο έργο του Γιάννη Κατσούρη, Το Θέατρο στην Κύπρο 1860-1939 και 1940-1959 (Λευκωσία 2005) υπάρχει αναφορά. Μπορεί κάποιος να βοηθήσει; [Παραχώρηση φωτογραφίας: Πάνος Λοΐζου (Λονδίνο)].

Μία σειρά από δελτάρια του Ανδρέα Σωτηρίου, της περιόδου 1948-1950,  από μίαν άλλη Αμμόχωστο, του αγροτικού κόσμου [Ανήκουν στον Πάνο Λοΐζου (Λονδίνο)].

Στο πανηγύρι τ’Άη Λουκά

Αμμόχωστος ―εικόνα από το πανηγύρι

Παζαρεύοντας για γουρουνάκια. Στη μέση ο απαραίτητος «σαψάρης» [μεσιτέμπορος]

Κι άλλες προσφορές για γουρουνάκια

Πωλητής και αγοραστής

SavvasIoannou1911Στην ανάρτηση αρ. 77 είχαν αναδημοσιευτεί δύο φωτογραφίες με θέμα την αγγειοπλαστική της περιοχής Αμμοχώστου (από περιοδικό του 1910). Σχετική είναι και η πιο κάτω φωτογραφία, την οποία παραχώρησε ο Πάνος Λοΐζου, από το Λονδίνο ―προσθέτοντας την πληροφορία ότι τόσο αυτή όσο και οι δύο παλαιότερες ήταν του Σάββα Ιωάννου.

Το “Βιβλιοπωλείον & Χαρτοπωλείον Σ. Ιωάννου, εν Βαρωσίοις” (αλλά και τυπογραφείο) δραστηριοποιείται στην Αμμόχωστο από την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα ―το ευχετήριο δελτάριο με σφραγίδα του, που παρουσιάζεται δεξιά, είναι του Δεκεμβρίου 1911― και λειτουργεί έως το 1974 όταν η πόλη καταλαμβάνεται από τον τουρκικό στρατό.

Στο διάστημα αυτό εκτός από τον συνηθισμένο κύκλο εργασιών βιβλιοπωλείου και χαρτοπωλείου πραγματοποιεί πολλές εκδόσεις σχολικών βιβλίων (τα οποία έως τη δεκαετία του 1950 κυκλοφορούσαν από ιδιώτες εκδότες). Επίσης κυκλοφορεί αριθμό δελταρίων με φωτογραφίες όπου κυριαρχούν δραστηριότητες της Αμμοχώστου και της γύρω περιοχής.

kouzariko

Κατάστημα πώλησης πήλινων αγγείων («κουζάρικο»), ίσως στην περιοχή Αμμοχώστου. Δελτάριο Σάββα Ιωάννου, γύρω στα 1910. [Κατά παραχώρηση Πάνου Λοΐζου (Λονδίνο)].

Από τις πρώτες δεκαετίες της αγγλικής κατοχής, για τη διαμονή του Αρμοστή (κατόπιν Κυβερνήτη) του τόπου κτίστηκαν δύο κατοικίες: η κυρίως κατοικία του στη Λευκωσία και η θερινή στο Τρόοδος.

Η κυρίως κατοικία κτίστηκε στην τοποθεσία “Καυκάλλα”, σε περιοχή εκτός των τειχών της Λευκωσίας. Ήταν ισόγειο τετράγωνο κτίσμα 42 δωματίων. Στο πλάι βρισκόταν η κατοικία του ιδιαίτερου γραμματέα και του υπασπιστή. Η κατοικία αυτή κάηκε κατά τις ταραχές των “Οκτωβριανών” (1931) και στη θέση της κτίστηκε νεότερη (το σημερινό Προεδρικό).

Η εξοχική κατοικία του άγγλου Αρμοστή στο Τρόοδος ήταν τριώροφο κτίσμα αποτελούμενο από 21 δωμάτια. Περιγραφόταν κατά την εποχή που κτίστηκε ως “μαγευτικόν θερινόν ανάκτορον”. Περιλάμβανε επίσης σταύλους, χώρους διαμονής του προσωπικού και γήπεδα τένις και κρίκετ.

GovHouseNsia

Το «Αρμοστείο» στη Λευκωσία (1913)

GovHouseTroodos

Η εξοχική κατοικία στο Τρόοδος (1913)

Μία ενδιαφέρουσα (παρ’ ότι κάπως χονδροειδής και δημογραφικά μονόπλευρη) χαρτογραφική απεικόνιση της «αρχαίας» Κερύνειας, η οποία δημοσιεύτηκε το 1878.

KyreniaMap1878

Το πρώτο τμήμα του Κυπριακού Σιδηροδρόμου, που συνέδεε την Αμμόχωστο με τη Λευκωσία, συμπληρώθηκε τον Οκτώβριο 1905, και στις 21 του ιδίου μήνα έγιναν τα επίσημα εγκαίνιά του, παρουσία του άγγλου Αρμοστή. Στα επόμενα χρόνια ο σιδηρόδρομος επεκτάθηκε και σε άλλους προορισμούς ―δεύτερο τμήμα: Λευκωσία-Μόρφου (31 Μαρτίου 1907) και τρίτο τμήμα, έως Ευρύχου (14 Ιουνίου 1915).

Η βελτίωση του οδικού δικτύου της Κύπρου οδήγησε σε σταδιακή αναστολή λειτουργίας ή υποβάθμιση κάποιων τμημάτων του Κυπριακού σιδηροδρόμου, με τελική διακοπή της λειτουργίας του στις 31 Δεκεμβρίου 1951· το τελευταίο τραίνο πραγματοποίησε τη διαδρομή Λευκωσίας-Αμμοχώστου.

Railway1-inauguration1905

Εγκαίνια σιδηροδρομικής γραμμής Αμμοχώστου-Λευκωσίας, Οκτώβριος 1905 (Φωτογραφία Θ. Ν. Τουφεξή). [Ανήκει στον Πάνο Λοΐζου (Λονδίνο)]

Railway2. 1913

Μία ακόμη άποψη του σιδηροδρομικού Σταθμού Αμμοχώστου (1913)

Railway3.kafetzis1920

Σπάνια φωτογραφία (δεκαετίας 1920) που αποδίδει παραστατικά την «ατμόσφαιρα» στο σιδηροδρομικό Σταθμό Αμμοχώστου. Δύο τουρκάλες ετοιμάζονται για επιβίβαση ενώ πίσω περνά πλανόδιος βρακοφόρος καφετζής! [Ανήκει στον Πάνο Λοΐζου (Λονδίνο)]

Νοέμβριος 2009
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Οκτ.   Δεκ. »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30