Ο ναός της Παναγίας Κανακαριάς, στη Λυθράγκωμη, ήταν γνωστός για το μεγάλης τέχνης ψηφιδωτό του, που απεικόνιζε ένθρονη την Παναγία με τον Χριστό στα γόνατα, έναν άγγελο στα δεξιά της και μετάλλια με τις μορφές των Αποστόλων. Έργο της εποχής του Ιουστινιανού ―γύρω στα 535 μ.Χ.― το μωσαϊκό αφαιρέθηκε, το 1979, από Τούρκους αρχαιοκάπηλους, με την ανοχή των “αρχών” κατοχής, και πωλήθηκε στο εξωτερικό. Η διεκδίκηση επανάκτησής του από την Εκκλησία της Κύπρου ήταν μακρά και επίπονη και δημιούργησε παγκόσμιο ενδιαφέρον.

Σχέδιο του ναού διασώζεται από το 1750:

Kanakaria.1750

Το 1980 το περιοδικό Ο Κύκλος, στον απόηχο της καταστροφής που είχε υποστεί ο ναός Παναγίας Κανακαριάς δημοσίεψε διαμαρτυρία, συνοδευόμενη από τα ακόλουθα σχέδια του συνεργάτη του Νίκου Νικολάου (με χειρογράφηση κειμένου από τον Θεοδόση Νικολάου).

Kanakaria1980a

Kanakaria1980b

“Και εις την Νήσον Κύπρον ήτον ποτέ Ναός της Υπεραγίας Θεοτόκου· έξω δε του ναού επάνωθεν της πόρτας ήτο μία εικών της αυτής Παναγίας και εκράτει τον Χριστόν ως βρέφος εις τα γόνατα της· δύο δε άγγελοι εστέκοντο από τα δύο μέρη της μετά φόβου πολλού. Μίαν γουν των ημερών επέρασεν απ’ εκεί Αράπης πηγαινάμενος εις το σπίτι του και ως είχεν τον Διάβολον μέσα του τού εφάνη καλόν και ετόξευσεν την Παναγίαν εις το δεξιόν γόνατον και παρευθύς ω του θαύματος! Δια να δείξη η Παναγία την ενέργειαν της εικόνος αίμα εχύθη περισσόν από την πληγήν και έσταξε εις την γην. Ο δε Αράπης ως είδε το θαύμα, τρέμοντας και φεύγοντας δια να υπάγει εις το σπίτι του εξεψύχησεν εις την στράταν: Μαρτυρία Δαμασκηνού, οσιοδιακόνου και στουδίτου, ιστ΄ αιώνος”.

Advertisements