You are currently browsing the monthly archive for Οκτώβριος 2009.

[Ο διεθνούς φήμης σκιτσογράφος Φωκίων Δημητριάδης (1894-1977), κατά τη διάρκεια του κυπριακού Απελευθερωτικού Αγώνα αφιέρωνε πολλά από τα σκίτσα του στην προσπάθεια του λαού μας για ελευθερία. Αυτά πρωτοδημοσιεύονταν σε αθηναϊκές εφημερίδες και συχνά αναδημοσιεύονταν από κυπριακά έντυπα.

Η “Πανελλήνιος Επιτροπή δια την Αυτοδιάθεσιν της Κύπρου” κυκλοφόρησε επιλογή τους σε μορφή ταχυδρομικών δελταρίων, που προσφέρονταν δωρεάν, με την παρότρυνση: “Αποστέλλοντες εις το εξωτερικόν το παρόν δελτάριον, διαφωτίζετε την Παγκόσμιον Κοινήν Γνώμην δια το δίκαιον του Κυπριακού Λαού”. Κάθε σχέδιο συνοδευόταν από επεξήγηση σε έξι γλώσσες. Τρία από τα δελτάρια παρουσιάζονται εδώ].

Dimitriades1

Ελεύθεροι άνθρωποι! Αγωνισθήτε για την απελευθέρωσί μου!

Dimitriades2

Ο Ήντεν προς τον Μακάριο: «Το Σύνταγμά σας είναι έτοιμο, Σεβασμιώτατε!»

Dimitriades3

Τουρκική ορχήστρα εκτελεί την «Συμφωνίαν των Πετρελαίων» υπό την διεύθυνσιν του συνθέτου κ. Ήντεν. [Τα ξενόγλωσσα κείμενα είναι: «Υπό την διεύθυνσιν του συνθέτου…(Τουρκικές βαρβαρότητες εναντίον Ελλήνων στην Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη και την Κύπρο»].

Advertisements

FamagustaPottery1

Σκηνή έν τινι Αγγειοπλαστείω των Βαρωσίων (Αμμοχώστου).

«Η πόλις αύτη απέκτησε σημαντικήν φήμην δια την αγγειοπλαστικήν της, ιδία δ’ εν τη κατασκευή υδριών. Μέγα επίσης διεξάγεται εμπόριον εν κάδοις (κούζοις) δια τα παλαιού ρυθμού μαγκανοπήγαδα (αλακάτια) ών τινα φαίνονται εν τη ανωτέρω εικόνι εις την αριστεράν εσχατιάν. Σχεδόν ουδέν εργαλείον χρησιμοποιείται αλλά μεγάλη εξασκείται επιτηδειότης εν τη χρήσει χειρών και ποδών, ήτις έν τισι περιπτώσει μεταδίδεται κληρονομικώς δια μέσου μιας και πλέον γενεάς».

FamagustaPottery2

Φόρτωσις υδριών εν Βαρωσίοις (Αμμοχώστου).

«Αι μεγάλαι αύται υδρίαι εισί ανά την νήσον εν κοινή χρήσει αγγεία προς προμήθειαν νωπού ποσίμου ή άλλου ύδατος. Τούτων πορωδών ουσών, εξάτμισις λαμβάνει χώραν και το ύδωρ διατηρείται ψυχρόν. Η εικών παρέχει καλήν ιδέαν του υπό των βοών συρομένου εγχωρίου κάρρου, όπερ δύναται να μεταφέρη σημαντικόν φορτίον».

[Κυπριακή Εφημερίς, Ιούλιος 1910].

“Αι εικόνες παριστώσι θέας του εν Λεμεσώ Δημοσίου Κήπου εκ φωτογραφιών ληφθεισών υπό του κυρίου Φωσκόλου”. [Κυπριακή Εφημερίς, Ιούλιος 1909].

LimassolPublicGarden1


LimassolPublicGarden2

[Φωτογραφίες J. P. Foscolo]

Vizyinosjpeg[Ο μείζων νεοέλληνας πεζογράφος Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896), γεννημένος στη Βιζύη της Ανατολικής Θράκης, διέμεινε στην Κύπρο κατά την περίοδο 1868-1872, ως σπουδαστής, αλλά και “προστατευόμενος ρασοφόρος υποτακτικός” του αρχιεπισκόπου Κύπρου, Σωφρονίου Β΄. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του έζησε έναν άτυχο έρωτα με νεαρή Λευκωσιάτισσα, γνώρισε όμως από κοντά και το δράμα του τόπου που μαστιζόταν συχνά από επιδημίες, ανομβρία και επιδρομές ακρίδας.

Το ποίημά του “Το πτωχόν της Κύπρου”, με συνοδευτική επεξήγηση “Εγράφη κατά την ανομβρίαν”, δημοσιεύτηκε στην ποιητική συλλογή του Ατθίδες αύραι (1884). Ο Βιζυηνός προερχόταν από φτωχή οικογένεια και γνώριζε από πείνα και στερήσεις, στοιχεία που διακρίνονται και στο ποίημα].

Στην Πόλη, έρημο πουλί

με μάτι δακρυσμένο,

απλώνει το καϋμένο

το χέρι του με συστολή.

*

Θαρρείς δεν έχ’ αναπνοή.

Ταλαίπωρο παιδάκι!

Λίγο ξερό ψωμάκι

το ξαναφέρει στην ζωή!

*

―Καλέ μου συ, αφεντικό

με την χρυσή καδένα!

Λυπήσου με κ’ εμένα,

που ’μαι γυμνό και νηστικό!

*

Στην Κύπρο η καλοκαιριά

τα κεραμίδια λυώνει·

κι εδώ: Πώς με παγώνει

το κρύο του παλιοβοριά!..

*

Για δώστε μου λίγο ψωμί,

να ιδώ αν με ζεσταίνει!

Να ιδώ αν ανασταίνει

το κουρασμένο μου κορμί!..

*

Πώς με μυρίζουν τα φαγιά

και τα ζεστά ψωμάκια!

Για νηστικά παιδάκια,

τι θέαμα τα μαγειριά!..

*

Θυμούμαι πρώτα, στο χωριό·

Επείνασα λιγάκι;

Χαλλούμι και ψωμάκι

κ’ ευθύς εγίνηκα θεριό!

*

Μα πέρασαν κείν’ οι καιροί!

Η Κύπρος μας καμίνι

νομίζεις πως εγίνη,

για να μας λυώσει σαν κερί!

*

Τα σύννεφα, τόσον καιρό,

ξεχάσανε τη στράτα

που τα ’φερνε γεμάτα,

κι εμείναμε χωρίς νερό.

*

Κι αυτό που σπέρνουν οι γεωργοί

φοβάται να φυτρώσει,

γιατί θα το κορώσει

ο ήλιος, κι η ψημένη γη…

*

Τα ρούχα μου τα γιορτερά,

―πώς τα θυμούμ’ ακόμα!―

το πάπλωμα, το στρώμα,

τα δώσαμε στον αλευρά.

*

Την μάνα μου μια χαραυγή,

σαν δάφνη μαραμένη,

―πεινούσεν η καϋμένη!―

την θάψαμε στην μαύρη γη!..

*

Πώς μ’ εγελούσεν ο παπάς!

Με είπε: ―Θα σε φέρει

απ’ του Θεού το χέρι

ψωμάκι, κι ό,τι αγαπάς.

*

Κι επήγα τόσες πρωινές

στο μαύρο της το μνήμα

κι εφώναξα. (Τι κρίμα!

Ήσαν αδύνατες φωνές):

*

―Πεινώ, μανούλα μου, πεινώ!

Εβγ’ άξ’ από το χώμα!

Δεν έψησαν ακόμα

κανα ψωμί στον ουρανό;..

*

Εκεί, με σήκωσε χλωμό,

σαν έκλαια μια μέρα,

το χέρι του πατέρα,

που με φιλούσε με καϋμό.

*

Πώς μ’ ήρθε μια κρυφή χαρά!

Είπα πως θα με δώσει

καμμιά κουλούρα, τόση,

που να χορτάσω μια φορά!

*

Μα κείνος μ’ όψη νεκρική

σε βάρκα μ’ έχει βάλει·

και ο βαρκάρης πάλι

σε μια φρεγάδα τουρκική.

*

Και μ’ έχουν φέρει μοναχό

να βρω ψωμί να φάγω·

να βρω ψωμί να πάγω

και στον πατέρα τον φτωχό!..

*

Ώ, σπλαχνισθήτε το μικρό!

Δότε ψωμί να φάγει,

ψωμάκι να του πάγει,

πριν τον ευρεί κι αυτόν νεκρό!

Η εκκλησία Παναγίας Αγγελόκτιστης, στο Κίτι, κτίσμα του 11ου αιώνα επάνω σε παλαιοχριστιανικό ναό του 5ου αιώνα, είναι πολύ γνωστή για το μεγάλης τέχνης ψηφιδωτό της (του 6ου αιώνα) το οποίο παρουσιάζει την Παναγία ιστάμενη να κρατά τον Χριστό έχοντας δεξιά και αριστερά τους αρχαγγέλους Μιχαήλ και Γαβριήλ.

Λιγότερο γνωστή είναι η γενική εξωτερική εικόνα που παρουσίαζε η εκκλησία έως και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, λόγω δραστικών επεμβάσεων: είχε μετακινηθεί το καμπαναριό από την αρχική θέση του με παράλληλη αύξηση του ύψους του, και διακοσμητικοί σταυροί μεγάλου σχήματος είχαν προστεθεί στην πρόσοψη. Η επαναφορά στην «ιστορική» όψη ―αυτή που βλέπουμε σήμερα― έγινε από το Τμήμα Αρχαιοτήτων.

Angeloktisti1

Η εκκλησία όπως την γνώριζαν οι παλαιότεροι

Angeloktisti2

Η εκκλησία όπως είναι σήμερα

Οι παλαιοί φωτογράφοι ης Κύπρου συχνά είχαν ως θέμα τους την αγροτική ζωή του τόπου και τους κατοίκους της υπαίθρου. Οι ταλαιπωρημένες φυσιογνωμίες των χωρικών μας και οι χαρακτηριστικές ενδυμασίες τους προκαλούσαν ενδιαφέρον στους ξένους, γι’ αυτό και πολλά ταχυδρομικά δελτάρια κυκλοφορούσαν απαθανατίζοντας στιγμές της καθημερινής ζωής τους· όπως και τα τέσσερα δείγματα που παρουσιάζονται πιο κάτω, όλα από τα πρώτα χρόνια του εικοστού αιώνα.

Villagers1

Επιχρωματισμένο δελτάριο του J.P. Foscolo με ομάδα περίπου σαράντα χωρικών, ίσως κάποιου μικτού χωριού της Κύπρου, ταχυδρομημένο στις 8 Μαΐου 1903.

Villagers2

Επιχρωματισμένο δελτάριο του Μ. Καρεμφυλάκη, με ομάδα χωρικών ίσως της επαρχίας Λάρνακας, ταχυδρομημένο στις 17 Δεκεμβρίου 1903.

Villagers3«Κύπριοι χωρικοί ενώ περιμένουν εμπόρους για να αγοράσουν τα προϊόντα τους» (Δελτάριο από φωτογραφία Glaszner)

Villagers4

«Κύπριος επαίτης» (Δελτάριο από φωτογραφία Glaszner)

Morrison1Morrison2Το 1901 κατά την Πρώτη Κυπριακή έκθεση, που διοργανώθηκε στην Αθήνα με πρωτοβουλία του δημοσιολόγου και συγγραφέα Γεωργίου Σ. Φραγκούδη, μία σειρά από ταχυδρομικά δελτάρια από φωτογραφίες του J. P. Foscolo (“Η Κύπρος και τον όνειρόν της”, ‘Lady in Cypriot Costume”, κ.ά.) τιμήθηκαν με χρυσό βραβείο. Στις φωτογραφίες απεικονιζόταν μία ωραία νέα ντυμένη με κυπριακή ενδυμασία.

Όπως έγινε γνωστό στις φωτογραφίες χρησιμοποιήθηκε ως “μοντέλο” η ιρλανδή κυρία Μόρρισον, η οποία εργαζόταν στην Κύπρο ως παιδαγωγός του άγγλου “Μεγάλου Αρμοστή”. Μάλιστα ήταν τόσο γνωστή για τα φιλελληνικά αισθήματά της που κάποιοι την αποκαλούσαν “ελληνίδα”. Η δημοσιότητα που πήρε το θέμα, ιδιαιτέρως δε με τη φωτογραφία “Η Κύπρος και τον όνειρόν της” ―τίτλο που φαίνεται ότι είχε εισηγηθεί ο δημοσιογράφος Χριστόδουλος Χουρμούζιος― είχε ως συνέπεια να επιπληχθεί η κυρία Μόρρισον για τη συμμετοχή της και τον επόμενο χρόνο να επιστρέψει στην Αγγλία. επίσης, απαγορεύτηκε να χρησιμοποιείται η συγκεκριμένη φωτογραφία ως ταχυδρομικό δελτάριο. Για να παρακαμφθεί η απαγόρευση το δελτάριο αποστελλόταν μέσα σε φάκελο!

[Δύο ακόμη εικόνες της Κερύνειας των τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα. Η πρώτη, από το γνωστό εικονονογραφημένο περιοδικό της εποχής Έσπερος (1889), που εκδιδόταν στη Λειψία· η δεύτερη, από γερμανικό περιοδικό της ίδιας εποχής, με επεξήγηση: “Η Κερύνεια στην Κύπρο, άποψη από τα βόρεια, με τη βουνοκορφή του Αγίου Ιλαρίωνα”].

Kyrenia1889b

Kyrenia1880

ZaharoffΜια μυστηριώδης προσωπικότητα παρουσιάζεται για λίγο στη Λεμεσό κατά τα πρώτα χρόνια της αγγλικής κατοχής και ύστερα αναχωρεί για να συνεχίσει αλλού τη διεθνή δραστηριότητά του. Πρόκειται για τον κωνσταντινουπολίτη έλληνα Βασίλειο Ζαχάρωφ ο οποίος έρχεται στο νησί με την αγγλίδα σύζυγό του Έμιλυ και σε συνεργασία με κάποιο William Shaw, στέλεχος αγγλικών εταιρειών, αναλαμβάνουν την τροφοδοσία του στρατού κατοχής.

Ο σχεδόν τριαντάχρονος ομογενής κρύβει την πραγματική ταυτότητά του κάτω από όνομα “δανεισμένο” από κάποιο ρώσο πρίγκηπα κι αυτή η μυστικοπάθεια τον βοηθά να κυκλοφορεί διακριτικά αλλά με μεγάλη άνεση ανάμεσα σε αντιμαχόμενες κυβερνήσεις πουλώντας σε όλους όπλα και αποκτώντας μυθική περιουσία. (Ταυτόχρονα, σε όλη τη ζωή του, ο Ζαχάρωφ φρόντιζε να σβύνει τα ίχνη από τις δραστηριότητές του, για να προστατεύει τον εαυτό του από πιθανούς κινδύνους).

Ήταν τόσο σημαντική η συμβολή του που η βρετανική κυβέρνηση τού απένειμε τον τίτλο του “Σερ” ―τιμή ύψιστη για ένα φτωχόπαιδο από την Πόλη, που κάποτε είχε καταχραστεί ακόμη και την επιχείρηση του θείου του στην προσπάθεια να πλουτίσει.

Η απόκτηση της Κύπρου από τους Άγγλους το 1878 έφερε στην επικαιρότητα το νησί και δημιούργησε ενδιαφέρον στην Ευρώπη για ενημέρωση του αναγνωστικού της κοινού. Στον τύπο της εποχής δημοσιεύονταν περιγραφές και εικονογραφικό υλικό για την Κύπρο, την ιστορία και τους ανθρώπους της, από συνεργάτες ευρωπαϊκών περιοδικών και εφημερίδων (κυρίως αγγλικών) που έφθαναν για επιτόπια έρευνα.

Μερικές φορές, όμως, είδαν το φως της δημοσιότητας και πληροφορίες ή εικόνες που αποτελούσαν προϊόν φαντασίας των δημιουργών τους, σε μια προσπάθεια ικανοποίησης καθημερινών αναγκών των εκδόσεων. Όπως, για παράδειγμα, το σχέδιο που ακολουθεί, δημοσιευμένο σε μεγάλου σχήματος σελίδα γερμανικού εβδομαδιαίου εικονογραφημένου περιοδικού, με τίτλο “Νεαρή κυπρία γητεύτρια φιδιών”. Βέβαια, πού βρέθηκαν στην Κύπρο δηλητηριώδη φίδια αυτού του είδους και πόσο «κυπριακό» είναι το ντύσιμο της νεαρής που απεικονίζεται στο σχέδιο, ο δημιουργός του σχεδίου δεν είναι πια μαζί μας για να μας εξηγήσει.

Οκτώβριος 2009
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Σεπτ.   Νοέ. »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031