You are currently browsing the monthly archive for Ιουνίου 2009.

Από την Βαρωσιώτικη πολιτιστική δραστηριότητα είναι τα δύο «ενθυμήματα» που παρουσιάζονται πιο κάτω. Πρόκειται για δελτίο εισόδου σε εκδήλωση στο Θέατρο Χατζηχαμπή, μαθητών του Ωδείου Νίκης Τζέτζα (1953), και αφίσα παράστασης της τραγωδίας Ικέτιδες, του Ευριπίδη, που δόθηκε στη Λάρνακα το 1960 από το Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου.

Tzetza1953

GrGymnAmmoch

Advertisements

Στα τέλη Ιανουαρίου 1943, ενώ οι πολεμικές συγκρούσεις στην Ευρώπη βρίσκονταν σε πλήρη εξέλιξη, ο Πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας σερ Ουΐνστον Τσέρτσιλ επισκέφθηκε την Κύπρο και συναντήθηκε με διάφορες προσωπικότητες, ανάμεσα στις οποίες και τον Μητροπολίτη Πάφου Λεόντιο, Τοποτηρητή του Αρχιεπισκοπικού θρόνου (1933-1947) και αργότερα βραχύβιο Αρχιεπίσκοπο Κύπρου (20 Ιουνίου-26 Ιουλίου 1947). Κατά την επίσκεψή του ο Άγγλος Πρωθυπουργός έκανε τις αναμενόμενες “βαρυσήμαντες” δηλώσεις, που αποδείχτηκαν από τις κατοπινές ιστορικές εξελίξεις ήταν μονάχα “λόγια κενά περιεχομένου”.

ChurchillLeontios1943

Στη φωτογραφία, ο Τοποτηρητής Μητροπολίτης Λεόντιος και ο sir Winston Churchill κατά τη συνάντησή τους στην οικία του Κυβερνήτη της Κύπρου.

Και ένα απόσπασμα από τις δηλώσεις του Πρωθυπουργού Churchill:

“Με χαρά μπορώ να σας πω εδώ στην Κύπρο πόσο στη Μητέρα πατρίδα, την παλιά Αγγλία, θαυμάζεται η μαχητικότητα με την οποία έχετε ετοιμάσει την άμυνα του νησιού σας, και πόσο άγρυπνα την φυλάτε με τη βοήθεια στρατευμάτων της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Πιστέψτε με, όταν τελειώσει ο πόλεμος, το όνομα της Κύπρου θα περιλαμβάνεται στον κατάλογο εκείνων που έπραξαν το σωστό, όχι μονάχα μεταξύ των ενωμένων λαών που πολεμούν, αλλά, όπως με βεβαιότητα πιστεύω, και των μελλοντικών γενεών της ανθρωπότητας”.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου οι Άγγλοι «αυθέντες» χρησιμοποίησαν στην Κύπρο μεγάλο αριθμό Ινδών (η Ινδία ανήκε ακόμη στη Βρετανική Αυτοκρατορία) σε βοηθητικές στρατιωτικές υπηρεσίες. Η παρουσία τους στο νησί  δημιούργησε ανάγκες καθημερινής επικοινωνίας μαζί τους, πράγμα που οδήγησε στην έκδοση μικρού σχήματος ολιγοσέλιδου τρίγλωσσου (Anglo-Grego-Hindostani !) εγχειριδίου με φωνητική απόδοση αντίστοιχων ελληνικών και ινδουστανικών φράσεων και λέξεων  ―με την αγγλική να λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος.

Το εξώφυλλο και δείγμα σελίδων δίνονται πιο κάτω.

Hindustani1

Hindustani2

Και για να επαναλάβουμε την τελευταία φράση από το βιβλιαράκι:

Do you understand? / kya ab samuchta hai? / ekatάlaves?

Κατά τη διάρκεια του Κυπριακού Απελευθερωτικού Αγώνα 1955-1959 ο λαός μας αντιδρούσε στα καταπιεστικά μέτρα της Αγγλικής Κυβέρνησης πολλές φορές με διασκεδαστικό τρόπο. Οι παλαιότεροι θυμούνται την ευφάνταστη αντίδραση στην κυκλοφορία προκήρυξης των αρχών με όρους παράδοσης των «τρομοκρατών», όταν την επομένη κυκλοφορούσε στους δρόμους της Λευκωσίας γαΐδαρος με επιγραφή «I surrender» (Παραδίνομαι).

Η φωτογραφία (δημοσιευμένη σε φύλλο της εφημερίδας Ελευθερία του 1956) παρουσιάζει ανάλογη αντίδραση όταν απαγορεύτηκε η χρήση ποδηλάτων και μοτοσυκλετών μετά την 6.30 μ.μ. (Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το σχόλιο που συνοδεύει τη φωτογραφία).

PassiveResistance

Ποιά να είναι άραγε αυτή η κυρία Emma Sorbi που αφήνει σε αρχείο γνωστού Λαρνακέα τη μελαγχολική φωτογραφία της, με ημερομηνία 3 Απριλίου 1899 και σχετική αφιέρωση (όνομα και ημερομηνία γραμμένα επίσης στα χέρια της); Ίσως κάποια περαστική καλλιτέχνιδα ―αν κρίνουμε από το φροντισμένο ντύσιμο και την πόζα― από αυτές που διασκέδαζαν προσωρινά την πλήττουσα κοινωνία της Λάρνακας στα τέλη του 19ου αιώνα. Πάντως κανένα άλλο στοιχείο, εκτός από τη φωτογραφία δεν φαίνεται να διασώθηκε από τον αμείλικτο χρόνο.

EmmaSorbi1

EmmaSorbi2

Το 1951 γνωστή γερμανική φαρμακοβιομηχανία, η οποία αντιπροσωπευόταν τότε από παλαιό οίκο της Λάρνακας, κυκλοφόρησε δώδεκα διαφημιστικά στυπόχαρτα (η χρήση του μελανιού ήταν ακόμη ευρεία, παρ’ ότι σύντομα θα ξεπερνιόταν από τις πένες διαρκείας). Εικόνες από σημαντικά αξιοθέατα της Κύπρου χρησιμοποιήθηκαν για κάθε μηνιαίο στυπόχαρτο, όπως στα τρία που παρουσιάζονται πιο κάτω, από την πόλη και επαρχία Κερύνειας: Γενική άποψη του Πέλλαπαϊς, το κάστρο [ανάκτορον!] Αγίου Ιλαρίωνα, και το λιμάνι της Κερύνειας.

Merck1

Merck2

Merck3

HourmouziosChr

Ο Χριστόδουλος Σ. Χουρμούζιος (1878-1965) γιος του πρωτοψάλτη Στυλιανού Χουρμούζιου ιδρυτή της μεγάλης λεμεσιανής εφημερίδας Σάλπιγξ, διευθυντής και ο ίδιος της εφημερίδας για περισσότερο από μια δεκαετία, υπήρξε πολύ ενδιαφέρουσα προσωπικότητα της εποχής του. Από το 1919 εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο όπου και έζησε έως το θάνατό του.

Εκτός από τη δημοσιογραφία ασχολήθηκε και με τη λογοτεχνία και όπως μαρτυρεί το ποίημα που ακολουθεί, δημοσιευμένο το 1905, διαπιστώνεται ότι ο συγγραφέας του μπορούσε να συνδυάσει με πολύ ευρηματικό τρόπο την ανάπτυξη των …πυραύλων (που βρίσκονταν τότε στα πρώτα βήματά τους) με τις δυνατότητες του ανθρώπινου πνεύματος! (Βέβαια δεν ξεχνά να υπογραμμίσει και τις αδυναμίες του πυραύλου της εποχής του, ο οποίος παρά την αρχική ορμή του στο τέλος πέφτει στη γη «από όπου και τον έρριψαν». Πού να έβλεπε τις κατοπινές εξελίξεις!)

Το πνεύμα το ανθρώπινον

Τον πύραυλον εκείνον βλέπεις τον λαμπρότατον

πώς διασχίζει την ατέρμονα ατμόσφαιραν;

Βλέπεις με ποίαν κατ’ αρχάς ορμήν και δύναμιν

προς τ’ άνω φέρεται ακτινοβόλος, έκλαμπρος,

αλλ’ έπειτα εξασθενήσας καταφέρεται

και πίπτει εις την γην οπόθεν και τον έρριψαν;

Τοιαύτη και η των ανθρώπων τύχη, φίλε μου.

Πολλάκις ένθερμον το πνεύμα το ανθρώπινον,

επιζητούν ν’ ανέλθη πέραν των ορίων του,

καίπερ αυτό πεπερασμένον ον, πειρώμενον

εις σφαίρας όμως ν’ αναβή υψηλοτέρας του,

να ατενίση ευθαρσώς και το απέραστον,

οικτρότατα κατακρημνίζεται αποτυχόν.

Και εν τη γη τότε ζητεί όπου κατέπεσε

να εξηγήση το αρχήθεν Ανεξήγητον,

και να συλλάβη το ανέκαθεν Ασύλληπτον.

Camels1913_00260

Όπως μας πληροφορεί η σχετική λεζάντα, στη φωτογραφία (του 1910) βλέπουμε «καμήλες και άμαξες στο δρόμο Λεμεσού-Λάρνακας». Ασφαλώς δεν πρόκειται για τον σημερινό υπεραστικό, όπου και βραδυπορούντα αυτοκίνητα δεν επιτρέπονται.

Τον τελευταίο καιρό ήλθε ξανά στην κυπριακή επικαιρότητα μια παλιά προσωπικότητα του ελληνισμού με μεγάλη λαϊκή απήχηση, ο παλαιστής Παναγής Κουταλιανός (1847-1916), πολύ γνωστός και στις ΗΠΑ όπου έζησε ―όπως και ο νεότερός του Τζιμ Λόντος (1897-1975). Τον γεννημένο στην Κούταλη της Προποντίδας Π. Κουταλιανό κάποιες παραδόσεις τον φέρουν να έχει κυπριακή καταγωγή (από το Ριζοκάρπασο) και μια παλιά απεικόνισή του σε τοιχογραφία καφενείου στο Γέρι έχει διασωθεί. Εξάλλου, το 1896 ―ίσως ύστερα από επίσκεψή του στην Κύπρο― δύο τουλάχιστον Κύπριοι ποιητάρηδες (ο Δημήτρης Αλεξάνδρου, και ο Κυριάκος Παπαδόπουλος από τον Αρακαπά) κυκλοφόρησαν φυλλάδες όπου εξυμνούσαν τα μυθικά κατορθώματά του.

Ενωρίς κατά τη δεκαετία του 1960 ένας άλλο μέλος της οικογένειας των Κουταλιανών, ο Δημήτρης (Τάσος) Μακρής Κουταλιανός (1915-1999) επισκέφθηκε την Κύπρο και από την επίσκεψη αυτή είναι η αφίσα που ακολουθεί. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Δ. Μακρής Κουταλιανός τα έζησε στη Ρόδο όπου διατηρούσε καροτσάκι με τουριστικά είδη.

Koutalianoi1

Βέβαια και η Κύπρος είχε και τοπικές προσωπικότητες, μικρότερης εμβέλειας, που ξεχώρισαν για τη μυϊκή τους δύναμη. Δύο τέτοιες περιπτώσεις ακολουθούν:

Koutalianoi2

Ο Παναγής Κωνσταντά, από τα Λιμνιά, ο οποίος πέθανε το 1931 σε ηλικία 32 χρόνων.


Koutalianoi3

Δημήτρης Σύζινος (αγνώστων λοιπόν στοιχείων), ο οποίος έδρασε πιθανόν κατά τη δεκαετία του 1930

Georgiou1

Κατάλογος της έκθεσης Γ. Πολ. Γεωργίου στη Γκαλερι Ζυγός, της Αθήνας (5-25 Ιανουαρίου 1960) με ιδιόχειρες ευχές του ζωγράφου προς τη λαογράφο Ελένη Παπαδημητρίου.

Georgiou2

Δελτάριο ημερομηνίας 31 Αυγ. 1963, σταλμένο από τη Βουδαπέστη προς τον νεοελληνιστή Αντώνη Μυστακίδη-Μεσεβρινό (1908-1989), με ευχές και την επισήμανση «some outstanting painters».

Georgiou3

G. Pol. Georghiou, Famagusta Harbour (Aegean Racket). Πίνακας από τη συλλογή του Sir Winston Churchill. (Κύρια όψη δίφυλλου δελταρίου τυπωμένου στην Ολλανδία με προσωπική επιμέλεια του ζωγράφου).

Georgiou4

Ιδιόχειρες ευχές του ζωγράφου προς αταύτιστο αποδέκτη. (Εσωτερικό του προηγούμενου δελταρίου)

Ιουνίου 2009
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    Ιολ. »
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930